Szara masa

„(…) sprawa społecznych środków przekazu. Skoro środki te są społecznymi środkami przekazu, nie mogą pozostawać tylko środkami dominacji nad innymi, czy to ze strony czynników sprawujących władzę polityczną, czy też ze strony potentatów finansowych, dyktujących ich program i profil. Muszą stawać się środkiem, i jakże ważnym środkiem, ekspresji tego społeczeństwa, które z nich korzysta i ostatecznie też je utrzymuje. Muszą liczyć się z kulturą Narodu i jego historią. Muszą respektować odpowiedzialność wychowawczą rodziny. Muszą liczyć się z dobrem człowieka, z jego godnością.”

Jan Paweł II

Pisząc w poprzednim felietonie o sztuce skupiłem swoją uwagę na jej roli w odsłanianiu prawdy o człowieku. W tym artykule pragnę kontynuować temat ujmując go w aspekcie „dystrybucji” sztuki i jej poziomu.
Form, poprzez które człowiek wyrazić może swoje myśli, uczucia, pragnienia, bunt, podziw itp. jest wiele. Te jednak, bardziej wysublimowane (sublimacja wg Słownika wyrazów obcych: „proces uwznioślenia pierwotnych popędów, instynktów i zmiany ich na dążności i poczynania społecznie aprobowane, szlachetniejsze”), zwykło nazywać się sztuką. Trudno jest znaleźć jakąś zwięzłą definicję tegoż pojęcia. Jedno jednak nie ulega wątpliwości – sztuka powinna służyć człowiekowi przemieniając w nim to, co pierwotne i niedoskonałe (patrz wyżej) w to, co szlachetne i wzniosłe. Misją sztuki jest ulepszenie ludzkiego wnętrza, pobudzenie umysłu do myślenia a serca do wrażliwej oceny rzeczywistości. Pojawia się w związku z tym pytanie: czy sztuka odnajduje się dziś w tej roli?
Pierwszym, według mnie, bardzo groźnym zjawiskiem jest klasyfikacja odbiorców sztuki w negatywnym tego słowa znaczeniu. Pamiętamy czasy (nie)realnego socjalizmu, kiedy to do absurdu sprowadzono obcowanie obywatela ze sztuką, spędzając uczniów i masy pracujące na przedstawienia teatralne, operowe itp. W absurdzie tym krył się paradoksalnie jednak jakiś istotny sens. Leżał on, jak mniemam, daleko poza intencją kulturodawcy jakim było socjalistyczne państwo. Ów sens, to przekraczanie wszelkich społecznych barier, aby ofiarować człowiekowi duchową strawę, odkryć przed nim złożoność i piękno otaczającej go rzeczywistości i wreszcie pomóc dojść do prawdy o jego przeznaczeniu i miejscu w świecie.
Komu się to należy? Zadaję sobie to pytanie szczególnie dziś, kiedy tak naprawdę nie istnieje już żadna bariera mogąca oddzielić nadawcę od odbiorcy. Czy uprawnione jest dokonywanie
jakichkolwiek klasyfikacji wśród odbiorców? Mam wrażenie, iż taka klasyfikacja już się dokonała i zbiera tragiczne żniwo. Ustalono bowiem (daje się to bardzo często słyszeć w mediach), że to co wartościowe, co tak naprawdę mieści się w pojęciu sztuki, winno leżeć poza zasięgiem „zwykłych” obywateli, „szarej masy”. Wiele mądrych głów wydedukowało, iż, na przykład, większość widzów telewizji pragnie oglądać programy na niskim poziomie, trafiających bardziej w prymitywne instynkty obywateli, a niżeli do ich szarych komórek. Pani Nina Terentiew z 2 programu TVP uznała wprost potrzebę tworzenia telewizyjnej papki, gdyż odpowiada ona społecznemu zapotrzebowaniu. Nie ulega wątpliwości, że człowiek karmiony taką papką w końcu w niej zasmakuje. Tylko czy godzi się, aby człowiek czynił człowieka niewolnikiem głupoty. Logika pani Terentiew zmierza wprost do tworzenia intelektualnych gett; w porze największej oglądalności serwuje się obywatelom telewizyjną produkcję na żenująco niskim poziomie. Wszystko po to, aby obywatel się rozerwał. I owszem rozrywają się pod wpływem tej produkcji ludzkie serca i umysły. Trudno je potem poskładać, kiedy trzeba nam zmierzyć się z dylematami jakie stawia przed nami świat i które daleko wykraczają poza mdłe seriale i teleturnieje.
Dobra, wartościowa sztuka to jedna z form dochodzenia do prawdy o sobie i drugim człowieku. Prawda zaś, jak pisał św. Tomasz z Akwinu, jest celem wszechświata. Zdaję sobie sprawę, iż nie wszystkie rodzaje sztuki oraz język jakim się posługują, są dostępne dla każdego. Różnorodne możliwości intelektualne odbiorców sztuki stawiają przed jej twórcami zadania, aby sztukę do owych możliwości dostosować.
Jest to problem przede wszystkim języka, formy, a nie treści. Dziś jednak sztuka nazbyt skomercjalizowana staje się tak naprawdę wrogiem człowieka, gdyż odwołuje się w dużej mierze do jego prymitywnych instynktów, utrwalając bezmyślność, dławiąc wrażliwość. Głosów sprzeciwu słychać jakby coraz mniej, co jest efektem tzw. błędnego koła, kiedy to człowiek, pozbawiony tego co wartościowe, stopniowo przestaje o to zabiegać.
Mimo wszystko jednak należy powiedzieć głośno i wyraźnie, że każdy z nas ma niezbywalne prawo do obcowania poprzez sztukę, z tym co najlepsze i najbardziej wartościowe. Degradacja sztuki to niszczenie płaszczyzny spotkania człowieka z człowiekiem, którego sztuka, używając słów Ojca świętego, chce „przywołać, przedstawić, odmalować, wyśpiewać. Tworzy ona więzi pomiędzy ludźmi, którzy ją uprawiają, kontemplują, lub którzy się nią cieszą.”

Jacek Buduj

Be Sociable, Share!

Zostaw komentarz

Warunki komentowania: 1. Wysyłając komentarz do artykułu zgadzasz się na pokazanie twoich słów, imienia a także adresu strony domowej na niniejszej stronie internetowej. 2. Komentarze, mogą pojawiać się z kilkugodzinnym opóźnieniem, wpisy anonimowych użytkowników mogą podlegać moderacji. 3. Absolutnie zakazane jest spamowanie, spimowanie i inne formy zaśmiecania internetu, a także nawoływanie do nienawiści i słownictwo rodem z "łaciny kuchennej":)

Prasa On-line
  • Polecana książka
    książka Odchudzanie z pasją (Wersja elektroniczna (PDF))
    Marcin Wielgosz
  • Ciasteczkowo…

    Jest już polska wtyczka do WordPress’a ZOBACZ!

    Ciasteczkowe Szaleństwo

    Strony internetowe
    Metano.pl Strony internetowe z każdej strony
    • MindTune
      MindTune czyli system 6 kroków jak przyswajać wiedzę z internetu to jest procedura, proces lub inaczej mówiąc konkretna sekwencja czynności którą możesz powtarzać za każdym razem kiedy chcesz się nauczyć czegoś nowego z internetu i chcesz aby nie był to przypadkowy, chaotyczny proces tylko skuteczne działanie bez marnowania czasu.
    • Myśl jak człowiek biznesu
      Przedsiębiorczość to stan umysłu. To dialog menadżera z jego własnym doświadczeniem, spotkaniem jego osobistego stylu zarządzania z metodami coachingowymi w praktyce. Czy to możliwe, że od sposobu myślenia zależy nasze działanie, a potem wynik i sukces?
    • Witaminy, minerały i suplementy
      Jak stosując odpowiednie preparaty i witaminy poprawić swoje zdrowie i podnieść jakość życia?
    • Buduj swoje życie odpowiedzialnie i zuchwale
      To nie jest książka. To Twój prywatny coach. Zbuduj swoje życie odpowiedzialnie i zuchwale!
    • Mapologia
      Dowiedz się jak dzięki technikom mapy myśli wykorzystać cały potencjał swojego umysłu i przyspieszyć swój sukces.
    • MindTuneMindTune czyli system 6 kroków jak przyswajać wiedzę z internetu to jest procedura, proces lub inaczej mówiąc konkretna sekwencja czynności którą możesz powtarzać za każdym razem kiedy chcesz się nauczyć czegoś nowego z internetu i chcesz aby nie był to przypadkowy, chaotyczny proces tylko skuteczne działanie bez marnowania czasu.
      eBooks
    • Myśl jak człowiek biznesuPrzedsiębiorczość to stan umysłu. To dialog menadżera z jego własnym doświadczeniem, spotkaniem jego osobistego stylu zarządzania z metodami coachingowymi w praktyce. Czy to możliwe, że od sposobu myślenia zależy nasze działanie, a potem wynik i sukces?
      eBooks
    • Witaminy, minerały i suplementyJak stosując odpowiednie preparaty i witaminy poprawić swoje zdrowie i podnieść jakość życia?
      eBooks
    • Buduj swoje życie odpowiedzialnie i zuchwaleTo nie jest książka. To Twój prywatny coach. Zbuduj swoje życie odpowiedzialnie i zuchwale!
      eBooks
    • MapologiaDowiedz się jak dzięki technikom mapy myśli wykorzystać cały potencjał swojego umysłu i przyspieszyć swój sukces.
      eBooks
    • Bogać się, kiedy śpiszJak wykorzystać siłę Twojego umysłu do łatwego i przyjemnego osiągania wszystkiego, czego zapragniesz.
      eBooks
    • Ludzka maszynaPoznaj ponadczasową wiedzę, która otworzy oczy na to kim tak naprawdę jesteś i zdobądź inspirację do zmiany swojego życia.
      eBooks
    • Ty tu rządzisz!Ta publikacja podpowie Ci, jak przekonać klienta do zakupu, a męża do pozmywania naczyń...
      eBooks
    • ABC Mądrego Rodzica: Skuteczna nauka ortografiiJak sprawić, aby Twoje dziecko polubiło ortografię i radziło sobie z prawidłową pisownią?
      eBooks
    • Zmień swoje życie w 30 dniGwiazda programu Starting Over NBC dzieli się z czytelnikami swoimi sposobami na całkowitą reorganizację własnego życia w zaledwie 30 dni. To poradnik inspirujący, ciekawy, dla niektórych może szokujący, ale przez to niezmiernie motywujący. Do zmiany, poszukiwania szczęścia i świadomego życia.
      eBooks
    Welcome to my blog!
    close

    © 2006-2016 Staszek Cieślicki blog Wszelkie prawa zastrzeżone